VIJESTI IZ DRUŠTVA
OSTALE VIJESTI
ZANIMLJIVOSTI
ARHIVA
Говор захвале Милоша Кордића
POSLIJE DVADESET GODINA
Prikaz knjige Zlatka Kudelića Marčanska biskupija
Молитва Господња Спридона Алексијевића
TAJNA IVE BANCA
PROSVJETI NAGRADA NA SAJMU KNJIGA U BEOGRADU
Fototipsko izdanje prvog i najznačajnijeg jugoslavenskog avangardnog časopisa „Zenit“ proglašeno je izdavačkim poduhvatom godine 53. sajma knjiga u Beogradu

Prepoznajući značaj kojim je ova Internacionalna revija za umetnost i kulturu beskompromisnim idejama manifestno istupala na prostoru međuratne Jugoslavije, prvenstveno linije Zagreb-Beograd, ali i širem kontekstu tadašnje evropske avangardne scene, Prosvjeta, kao saizdavač, približila je novim generacijama duh „Zenita“ i zenitizma.

Objavljivan u Zagrebu (1921-1923), a potom i Beogradu (do 1926), časopis je izašao u 43 broja, reprintirana za ovo kapitalno izdanje, koja prati opsežna monografija autorica Vidosave Golubović i Irine Subotić. O kvaliteti tehničke opreme izdanja govori činjenica da su reprinti i katalog u cjelini štampani u Zavodu za izradu novčanica i kovanog novca u Beogradu i to u impresivnom tiražu od 1000 primjeraka, dok se za originalnost likovnih rješenja pobrinuo poznati beogradski umjetnik Jovan Čekić. Kompletan časopis u digitalnom obliku objavljen je na internet stranici Narodne biblioteke Srbije, i kao takav uvršten u svjetsku digitalnu baštinu.

Već samo prelistavanje nekoliko brojeva časopisa, odaje njegov internacionalni karakter. Pisan različitim jezicima bio je otvoren širokom spektru saradnika i likovnih koncepcija tadašnje evropske avangardne scene. Okupljeni sa svih strana, Ivan Goll (Pariz), Boško Tokin (Beograd), Branko Ve Poljanski (Zagreb), oko svojevrsnog spiritus movensa čitavog pokreta, Ljubomira Micića (Zagreb), svojom pojavom na tadašnjoj jugoslovenskoj umjetničkoj sceni, postaju sudionici prvog istinskog avangradnog pokreta ovih prostora, sinkronog tadašnjim europskim umjetničkim strujanjima tzv. povijesnih avangardi- ekspresionizma, futurizma, ruskog konstruktivizma, dadaizma... Pokrivajući široki spektar umjetničkih pojava, s područja književnosti, poezije, likovne, kazališne i filmske kritike, Zenit je prepoznat i uvažavan od umjetnika okupljenih oko poznatih evropskih avangradnih časopisa, često i samih saradnika Zenita; F. T. Marinettija, A. Arhipenka, K. Maleviča, V. Kandinskog, El Lissitzkog, L. Moholy Nagya, V. Majakovskog, S. Jesenjina...
Micić je osim časopisa pokrenuo i biblioteku Zenit u kojoj je između ostalog objavio, zajedno sa Gollom i Tokinom, Zenitistički manifest. Osnovao je galeriju, sa djelima domaćih i stranih avangardnih umjetnika, priredivši 1924. Međunarodnu izložbu nove umjetnosti, a sa zenitizmom je sudjelovao i na izložbi Revolucionarne umjetnosti Zapada u Moskvi.

Kao dijete svoje sredine i političke klime Kraljevine SHS, Zenit je izrazito kritičkim i provokativnim tekstovima istupao spram hrvatske kulturne učmalosti, kao i srpske politike, promatrane sa specifične pozicije Srbina iz Hrvatske (Papiga i monopol „hrvatska kultura“; Hvala ti Srbijo lepa). Jednakom žestinom prozivana je i čitava zapadnoevropska kulturna tradicija, viđena kao dehumanizirana, samodostatna i umjetnički eklektična, za čiji spas je bio prisiljen stradavati i balkanski čovjek u nedavnom ratu. Upravo će taj Barbarogenije biti apostuliran kao nosioc novih, stvaralačkih i čovječnih kulturnih strujanja sa jugoistoka Evrope. Balkan, most između Istoka i Zapada, ...“preporodiće Evropu i uzvisiti ideju Čovjeka“. Do posljednjeg broja 1926, kada je zabranjen zbog teksta Zenitizam kroz prizmu marksizma, Zenit je mirio u sebi naizgled kontradiktorne stavove umjetničkog internacionalizma, povezujući umjetničke krugove od Atlantika do Urala, i svojevrsnog „balkanskog nacionalizma“, pritom uvijek jednako radikalan u borbi za potpunu slobodu i nezavisnost umjetničkog stvaranja kao i svakog pojedinca. Ljiljana Vukašinović

Prikaži verziju za ispis

Promocija zagrebačkog izdanja Romana o Londonu Miloša Crnjanskog
Sjećanje na Desanku Maksimović...
Izložba slika Nikole Medića
Предавање о 200-годишњици рођења Његоша
Љубивоје Ршумовић у Загребу
Izložba novih naslova s 58. Beogradskog sajma knjiga
Jesen u Petrinji 2013
Promocija knjige Radoja Arsenića - Remember Maksimir
NATJEČAJ za nastavnika ili profesora srpskog jezika ili hrvatskog i srpskog jezika
Јесен, и живот без смисла
U DARDI MALI JUBILEJ
Izložba Jovice Drobnjaka - Slikarski fotografiran motiv cvijeća
Ljetna škola srpskog jezika i kulture punoljetna!
POZIV NA PJEVAČKU RADIONICU I PREDAVANJE - U sklopu 8. Dana srpske kulture
Izložba Komora - iz srca hrasta gostovala u Banja Luci
Srpsko kulturno društvo "Prosvjeta", 2005. | Impressum | Kontakt