MANASTIRI I CRKVE

DOKUMENTI

RUKOPISI

PRILOZI HISTORIJSKIM ISTRAžIVANJIMA

ZNAMENITE LIčNOSTI

Говор захвале Милоша Кордића
POSLIJE DVADESET GODINA
Prikaz knjige Zlatka Kudelića Marčanska biskupija
Молитва Господња Спридона Алексијевића
TAJNA IVE BANCA
Gomirje

Manastir Gomirje je smješten u zapadnom dijelu Hrvatske, na željezničkoj pruzi Zagreb-Rijeka i uz cestu Ogulin-Vrbovsko. Kako okolinu manastira poetično u svojoj knjizi "Srpski manastiri u Hrvatskoj i Slavoniji" opisuje Dušan Kašić: "Zelene doline ispod manastira kroz koje protiču Dobra i Ribnjak izgledaju kao zeleni ćilim na kome je položen manastir, a planinski venci Velike Kapele oko njega kao da ga štite i čuvaju.  Sa severozapada grli ga Gorica, manastiru najbliža planinska kosa, na kojoj se nalazi "Makarijev grob" i "Damaskinov bunar". S jugozapada, preko potoka Ribnjaka, savija se Gomirska kosa, koju u pozadini natkriljuje visoki Smolnik. Na jugu je brdo Stražnik iznad koga se u daljini vidi Klek. Na istoku, s one strane Dobre, raširio se prostrani, bregoviti, šumom obrasli pojas Cetin." 

Manastir Gomirje je nastajao kako su se formirala prva srpska naselja u Gomirju, Vrbovskom i Moravicama. Glavno doseljenje Srba u to područje dogodilo se krajem 16. vijeka. Prema predanju ti prvi doseljenici došli su iz Dalmacije, "sa vode Krke".
Prema jednom opisu manastira Gomirje iz 1772. g. Gomirci, nemajući sveštenika, poslali su svoje ljude u tursku Dalmaciju u manastir Krku odakle su doveli šest kaluđera. Oni su sa sobom donijeli sve što je potrebno za vršenje bogosluženja u crkvi: knjige, odežde, krstove. Ovi kaluđeri su podigli u Gomirju mali drveni manstir s crkvom sv. Jovana Krstitelja. Dakle, to se dogodilo 1600. godine kada su došli prvi kaluđeri, 1601. postavljen je kamen temeljac za manastir, a manastir je sagrađen 1602. godine.
U toku cijelog 17. vijeka, sve manastirske zgrade bile su drvene. Pored manastira 1621. g. grof Vuk Frankopan sagradio je četvrtastu kulu osmatračnicu sa koje se moglo pratiti kretanje Turaka. Drugu takvu kulu podigao je na brdu Stražniku.
Manastir Gomirje kao i cijelo ovo područje u Hrvatskoj krajini potpadalo je od 1609. g. pod duhovnu vlast srpskog episkopa koji je imao rezidenciju u manastiru Marči u Slavonskoj krajini. Kada su 1671. g. u Marču dovedeni unijati gomirski kaluđeri zajedno s kaluđerima iz manastira Marče i Lepavine tome su nasilju dali snažni otpor, tražeći da im se za episkopa postavi netko od pravoslavnih kaluđera.
Poslije izumiranja kaluđera doseljenih iz manastira Krke, manastirsko bratstvo su činili kaluđeri rodom iz Gomirja i njegove okoline, Žumberka, Like i Krbave, a naročito iz onih parohija koje je manastir opsluživao.
Početkom 18. vijeka otpočinje priprema za izgradnju zidane crkve i konaka manastira Gomirje. Godine 1719. sazidana je nova manastirska crkva s jednim kubetom uz samu frankopansku kulu, koja je od tada služila kao zvonik. Crkva je 1730. g. bila dovršena, a na Ivanjdan te godine osvetio ju je episkop gornjokarlovački Danilo Ljubotina, nekadašnji iguman gomirski. Dovršeno je i veliko manastirsko zdanje sa 12 ćelija i trpezarijom. Na manastirskom groblju nešto kasnije podignuta je kapela posvećena Uspeniju Presvete Bogorodice koju je 1747. g. na Veliku Gospojinu osvetio vladika Pavle Nenadović, kasnije mitropolit karlovački. Od tada se u Gomirju, na ovaj praznik, održava veliki narodni sabor.
Manastir Gomirje je, dakle, svoje najbolje razdoblje imao tokom 18. vijeka. Kaluđeri su u to vrijeme zatražili i dobili pomoć Srpske pravoslavne dijeceze, posebno od Rusije, gdje su putovali i vraćali se sa pomoći, uglavnom u liturgijskim i školskim knjigama.  Posebno su se u tome iskazali  iguman Teofil Aleksić i episkop Eparhije gornjokarlovačke Danilo Jakšić.  Aleksić je 1762. doveo iz Rusije srpskog slikara Simeona Baltića, koji je studirao ikonografiju u Kijevu i nakon dolaska u Gomirje ustanovio ikonografsku školu iz koje potječu mnogi ikonostasi i ikone u crkvama unutar Eparhije gornjokarlovačke.  U Gomirju je također bio razvijen prepisivački rad. Gomirje je postalo prvorazredno kulturno i obrazovno središte pravoslavnih Srba u ovom kraju.
Tokom 19. vijeka nekoliko eminentnih i visoko obrazovanih osoba je živjelo u Gomirju.  Između ostalih, arhimandrit Josif Rajačić, kasnije mitropolit i srpski patrijarh, Sava Mrkalj, poznat po svom lingvističkom radu, arhimandrit Sebastijan Ilić, prominentni kulturni radnik tog doba, i drugi obrazovani kaluđeri od kojih su mnogi bili učitelji na Teološkoj školi u Plaškom i visoki službenici u administraciji dijeceze.
Tokom Prvog svjetskog rata, Gomirje je pretvoreno u koncentraconi logor za politički optužene srpske sveštenike, a u Drugom svjetskom ratu manastir je doživio svoju katastrofu.  Iguman Teofan Kosanović je mučen i ubijen u Jadovnom, kaluđeri su se raspršili a manastir je zapaljen 1943. godine.  Samo je opstala demolirana manastirska crkva.  Najvrednije stvari i biblioteka je od hrvatskih muzejskih radnika donesena u Zagreb gdje se i sada nalazi.
Nakon rata (1941-1945), djelomično je obnovljena manastirska crkva zahvaljujući naporima preživjelih kaluđera. Tek 1967. godine kada su se i kaluđerice smjestile u manastir obnova je ubrzana.
Danas o duhovnom i materijalnoim napretku manastira Gomirje stara se igumanija manastira mati Paraskeva i tri sestre, kao i kaluđer Mihailo.
Više informacija o manastiru možete naći na internet stranici www.eparhija-gornjokarlovačka.hr

Prikaži verziju za ispis

Promocija zagrebačkog izdanja Romana o Londonu Miloša Crnjanskog
Sjećanje na Desanku Maksimović...
Izložba slika Nikole Medića
Предавање о 200-годишњици рођења Његоша
Љубивоје Ршумовић у Загребу
Izložba novih naslova s 58. Beogradskog sajma knjiga
Jesen u Petrinji 2013
Promocija knjige Radoja Arsenića - Remember Maksimir
NATJEČAJ za nastavnika ili profesora srpskog jezika ili hrvatskog i srpskog jezika
Јесен, и живот без смисла
U DARDI MALI JUBILEJ
Izložba Jovice Drobnjaka - Slikarski fotografiran motiv cvijeća
Ljetna škola srpskog jezika i kulture punoljetna!
POZIV NA PJEVAČKU RADIONICU I PREDAVANJE - U sklopu 8. Dana srpske kulture
Izložba Komora - iz srca hrasta gostovala u Banja Luci
Srpsko kulturno društvo "Prosvjeta", 2005. | Impressum | Kontakt